ارایه درمان های کمک باروری متمرکز و تخصصی به زوج های نابارور
امروزه با پیشرفت علم پزشکی و فناوری، درمان مشکلات باروری با موفقیت بیشتری نسبت به قبل انجام می‌شود.

درمان‌های دارویی در کنار روش‌های کمک‌باروری این شانس را برای بسیاری از زنان و مردان ایجاد کرده است که با وجود مشکلات باروری بتوانند باردار شوند.
در مواردی که بارداری به روش طبیعی انجام نمی‌شود چه علت ناباروری شناخته شده باشد و چه ناشناخته، نخستین راهکار درمانی استفاده از روش‌های کمک باروری برای کمک به زوج‌های نابارور است. روش‌های کمک باروری یا ART شامل انواع مختلفی است که مبنای کاربرد آنها به علت ناباروری در زوج‌ها بستگی دارد.
این روش‌ها شامل IVF، IUI و ICSI است.

  1. IUI یا تلقیح داخل رحمی:
    • در مواردی که مرد مشکلاتی مانند کمی حجم مایع اسپرم، کم بودن تعداد اسپرم، کمی تحرک اسپرم یا کاهش میل جنسی دارد.
    • در مواردی که زن مشکلات ترشح گردن رحم و اختلال ایمنی منجر به ناباروری دارد یا به علت درد و شرایط خاصی مانند واژینسیموس امکان مقاربت طبیعی وجود ندارد.
    این روش نسبتا ساده و بدون درد است و در مطب پزشک و بدون نیاز به بیهوشی نیز قابل انجام است. در این روش مایع اسپرم مرد تهیه می شود. در عین حال در آمیزش طبیعی حدود 10 درصد از اسپرم ها از واژن به گردن رحم می رسند اما با عمل IUI تعداد بیشتری از اسپرم های با کیفیت مناسب به داخل رحم راه می یابند و احتمال باروری افزایش می یابد.
  2. IVF یا لقاح خارج رحمی:
    در تمام مواردی که شرایط رسیدن اسپرم به تخمک در رحم فراهم نباشد مانند انسداد لوله های رحمی، چسبندگی های حفره لگنی، تعداد کم اسپرم و تحرک پایین اسپرم از روش IVF استفاده می شود.
    به این ترتیب که روز عمل، نمونه اسپرم از مرد و تخمک تحت یک بیهوشی کوتاه و موقت از زن گرفته می شود، سپس اسپرم و تخمک در آزمایشگاه جنین شناسی در محیط کشت مجاور یکدیگر قرار داده می شود تا اسپرم خودش وارد تخمک شده و آن را بارور کند. به تخمک لقاح یافته، جنین گفته می شود. جنین تک سلولی شروع به تقسیم می کند و یک جنین چندسلولی ایجاد می شود. جنین پس از 48 تا 72 ساعت به رحم زن منتقل می شود تا در آنجا لانه گزینی کند و بارداری انجام شود.
    در این روش می توان مراحل انجام عمل IVF را به چهار مرحله تقسیم کرد. مرحله اول، تحریک تخمدان، مرحله دوم، تخمک گیری، مرحله سوم: لقاح اسپرم و تخمک، مرحله چهارم: انتقال جنین.
  3. ICSI یا میکرو اینجکشن:
    روش میکرواینجکشن در مواردی به کار می رود که اسپرم از مرد از نظر تعداد، تحرک یا شکل کیفیت لازم را ندارد. در بعضی موارد هم که چندین مورد عمل IVF انجام شده و به نتیجه نرسیده سات از عمل میکرواینجکشن استفاده می شود. به طور کلی در این روش، یک اسپرم در محیط آزمایشگاه به داخل یک تخمک تزریق می شود که به دنبال آن لقاح و تقسیم سلولی صورت می گیرد و جنین تشکیل می شود. میکرواینجکشن نیز مانند IVF شامل چند مرحله تحریک تخمدان، تخمک گیری، تزریق اسپرم داخل تخمک و لقاح و انتقال جنین است.

برخی دیگر از روش های کمک باروری:

اهدای تخمک:

در بعضی موارد علل ناباروری به گونه ای نیست که با تجویز دارو یا روش های پیشرفته درمان ناباروری بتوان آنها را رفع کرد. برای مثال، بعضی زنان به خاطر سن بالا، یائسگی زودرس و اختلال دیگر، با وجود سالم بودن ارگان های باروری به علت نداشتن تخمک از امکان باروری محروم اند. در این افراد تنها راه باروری دریافت تخمک اهدایی از یک داوطلب است. در محیط آزمایشگاه تخمک اهدایی توسط اسپرم های مرد که همسر گیرنده تخمک است، لقاح می یابد و جنین حاصله از این لقاح در رحم زن نابارور منتقل می شود. اولین کودک حاصل از اهدای تخمک در جهان در سال 1984 متولد شده است و این روش هم اکنون در کشور ما پس از طی مراحل شرعی و قانونی آن سال هاست که مورد استفاده قرار می گیرد.

نکات مهم در اهدای تخمک

• حداکثر سنی فرد گیرنده تخمک 45 سال است. البته فرد باید کاملا از خطرات باروری در سنین بالا مطلع باشد و پس از مشاوره های لازم با تخصص و روان پزشک برای این کار اقدام کند.
• لازم است زوجی که می خواهند با روش اهدای تخمک تحت درمان قرار گیرند، تحت مشاوره باشند و تمام جوانب این کار اعم از مسائل روحی، روانی، ارث و قانون و سایر مسائل را درنظر بگیرند و با آگاهی کامل درمان را آغاز کنند.
• آزمایش های اولیه پیش از درمان باید به طور کامل انجام شود.
• سن اهداکننده تخمک بهتر است بین 21 تا 34 سال باشد و ترجیحا این فرد قبلا بچه دار شده باشد، زیرا شانس حاملگی را در فرد گیرنده تخمک بالا می برد.
• خصوصیات فیزیکی فرد گیرنده و اهداکننده تخمک مانند رنگ پوست، رنگ چشم، رنگ مو و ساختمان بدنی، بهتر است هماهنگ باشد.
• فرد اهداکننده تخمک (Donor) باید از نظر ژنتیکی کاملا سالم باشد، همین طور از نظر بیماری هایی نظیر سفلیس، هپاتیت، ایدز نیز باید مورد بررسی قرار گیرد.
• ارزیابی روان شناختی فرد اهداکننده تخمک توسط یک شخص حرفه ای نیز بسیار توصیه می شود. این سابقه شامل بررسی سابقه خانوادگی، تحصیلی، ثابت روحی، انگیزه اهدا، سابقه بارداری سخت، روابط بین فردی، سابقه قضایی و قانونی، سابقه بیماری های روان پزشکی و اختلال شخصیتی است.
همواره بحث های فراوانی در رابطه با اهداکننده تخمک جریان داشته است که آیا بهتر است فرد اهداکننده شناخته شده یا ناشناس باشد. بسیاری از دریافت کنندگان تمایل به دریافت تخمک از اهداکنندگان ناشناس دارند، زیرا تمایل دارند حریم خصوصی خود را حفظ کنند اما در مقابل عده ای نیز اصرار به شناختن اهداکننده دارند و برای آنها سابقه اجتماعی، فر هنگی اهداکننده تخمک و ویژگی های ژنتیکی اش اهمیت زیادی دارد.
موضوع دیگر آشکار کردن یا پنهان داشتن موضوع از کودک حاصل از این عمل است. در مواردی که بنا بر ملاحظاتی این حقیقت کتمان می شود، همواره این خطر وجود دارد که حقیقت ناخواسته آشکار شود. این موضوع به ویژه در مورد خانواده هایی که تفاهم و توافق در آنها وجود ندارد، بیشتر اهمیت می یابد. به هرحال مهم این است که استانداردهای سلامت جسمی و روانی در مورد اهداکنندگان رعایت شود و برای پیشگیری از مشکلات آنی رضایت نامه از اهداکننده و گیرنده دریافت شود.
اهدای اسپرم:
دکتر نقیبی می‌گوید: در این روش از اسپرم آقای دیگری برای لقاح استفاده می‌شود؛ یعنی اسپرم فرد داوطلب اهدا را در آزمایشگاه با تخمک خانم نابارور تلقیح کرده و سپس جنین را به بدن مادر انتقال می‌دهیم.

برای کدام زوج‌ها مناسب است؟

زمانی که اسپرم مناسب یا کافی وجود ندارد برای باروری از اسپرم اهدایی استفاده می‌شود. همچنین زمانی که بیضه وجود ندارد یا اسپرم ساخته نمی‌شود نیز این روش پیشنهاد می‌شود. در ایران به دلیل مسائل شرعی بحث‌های زیادی در این باره وجود داشت که بعد از فتوای مقام معظم رهبری این مسائل حل شده و اسپرم اهدایی جزء روش‌های درمان ناباروری محسوب می‌شود؛ البته هنوز برخی مراکز این روش را انجام نمی‌دهند.
اهدای جنین:
اهدای جنین در دو مورد انجام می شود؛ اول در مواردی که مشکل ناباروری مربوط به مرد است و مرد قادر به تولید اسپرم نیست و به علت ممنوعیت اهدای اسپرم ناگزیر باید از اهدای جنین استفاده شود و دوم در زوج هایی که بنا به هر دلیل، دیگر روش های درمان ناباروری به رغم تکرار، موفق نبوده است، اما زن از نظر سن و ارگان های نگهداری جنین مشکلی ندارد و می تواند یک جنین اهدایی را در رحم خود پرورش دهد.
روند اهدای جنین به این ترتیب است که زوجین بعد از مراجعه به مرکز ناباروری و محرزشدن این مسئله که با هیچ کدام از روش های درمان ناباروری امکان درمان شان وجود ندارد، نامه ای برای دادگاه خانواده و پزشکی قانونی دریافت می کنند. پزشکی قانونی و دادگاه بعد از بررسی این مسئله در صورت موافقت مجوز این کار را صادر می کند که زوجین با ارائه مجوز می توانند به مرکز نگهداری جنین های اهدایی مراجعه کنند یا خودشان اهداکننده جنین را معرفی کنند.
لقاح مصنوعی درمانی است که به کمک زوج‌های نابارور می‌آید. در این روش اسپرم مستقیماً وارد رحم مادر می‌شود و به همین دلیل تلقیح داخل رحمی (IUI) نیز نامیده می‌شود. لقاح خارج رحمی (IVF) دیگر درمان ناباروری است که میزان موفقیت آن بیشتر است و البته هزینه بالاتری نیز دارد.

دلایل انجام لقاح مصنوعی

لقاح مصنوعی به کمک زوج‌هایی می‌آید که به دلایل گوناگون نمی‌توانند به طور طبیعی لذت پدر یا مادر شدن را تجربه کنند. لقاح مصنوعی در شرایط زیر توصیه می‌شود:
چنانچه زوجی بیش از یک سال است که برای باردار شدن تلاش می‌کنند، پریود نامنظم است، سن مادر بالای 35 سال است یا سابقه دو یا چند سقط جنین خود به خودی را داشته است، بهتر است زوج برای بررسی قابل انجام بودن لقاح مصنوعی به متخصص زنان و زایمان مراجعه کنند.
لقاح مصنوعی برای زوج‌هایی مناسب است که اسپرم و تخمک سالم دارند، اما نمی‌توانند نزدیکی داشته باشند.
ناباروری به علت عفونت و زخم دهانه رحم
موارد خفیف تا متوسط آندومتریوز
مناسب برای آقایانی که نمی‌توانند اسپرم کافی برای باروری موفقیت آمیز تولید کنند یا اسپرم‌ها تحرک مناسب ندارند.

لقاح مصنوعی چیست؟

لقاح مصنوعی یکی از روش‌های درمان ناباروری است که در آن نطفه مستقیماً در رحم زن کاشته می‌شود. لقاح مصنوعی به دو روش مختلف زیر انجام می‌شود:
لقاح داخل رحمی (آی یو آی): این روش امروزه رایج‌تر است.
لقاح داخل دهانه رحم (آی سی آی) یا تلقیح داخل واژن
تلقیح داخل رحمی (آی یو آی) پرکاربردترین روش لقاح مصنوعی است و با توجه به تعداد نوزادان زنده متولد شده بالاترین میزان موفقیت را به دست می‌دهد.

متقاضیان IUI:
بعضی مشکلات باروری با بهره‌گیری از آی یو ای قابل درمان است:
ناباروری غیرقابل توضیح
زخم دهانه رحم یا ناهنجاری مخاطی دهانه رحم
درد شدید هنگام مقاربت
مشکلات نعوظ یا انزال
ابتلا هر یک از همسران به بیماری‎های منتقل شونده از راه رابطه جنسی مانند HIV یا هپاتیت
حساسیت به مایع منی
همچنین آی یو آی زمانی کاربرد دارد که برای آبستنی از اسپرم اهدایی استفاده می‌شود یا این که اسپرم مرد قبل از درمان سرطان منجمد شده و آماده لقاح است.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *